کد مطلب: 969   تاریخ مطلب: 1393/04/09    

انسان، فرهنگ، تمدن و تاریخ (بخش اول)

دکتر نوشاد محمدی

اختصاصی از مردم سالاری کرمانشاه: آیا تاریخ وتمدن بنا بر آنچه که آقای فوکویاما ودیگر فلاسفه غرب میگویند تمام شده وبه پایان رسیده است؟
اگر چنین نیست، اصولا تاریخ چگونه ساخته میشود؟ آیا انسان فرزند تاریخ است؟ یا نه معمار تاریخ است؟
رابطه انسان وتاریخ چگونه است؟
فرهنگ وانسان چطور برهم اثر می گذارند؟
همانطور که ملاحظه میشود بحث در مورد چهار راهی به نام تاریخ است. بله تاریخ چهار راهی است از انسان تا فرهنگ، از انسان تا تمدن و بالاخره از انسان تا زمان و از انسان تا انسان.
قبل از اینکه وارد بحث شویم باید تعریفی از عناصر فوق داشته باشیم. بعدا نیز در طی بحث به خاستگاه وتاثیر فرهنگ بر انسان وتاریخ وتمدن می پردازیم.
فرهنگ: تعریف های فراوان از فرهنگ شده ولی یک تعریف ساده وجامع شاید این باشد "فرهنگ شامل عناصر پنج گانه ،باورها، ارزشها، الگوها، هنر و تکنولوژی است." این یک تعریف تقریبا کامل وساده از فرهنگ است. لازم به ذکر است، نمادها نیز جزءباورها هستند.
به تعبیری دیگر فرهنگ شامل همه چیزهایی است که انسان به طبیعت افزوده است.
پس هیچ ملتی بی فرهنگ نیست. هر ملتی دارای میزانی از دست آورد وتجربه فرهنگی است. آنچه ملتها را از نظر سطح تاریخی وفرهنگی جدا میکند تمدن است. ممکن است ملتی بی تمدن یا دارای تمدن باشد. یا بعضی از کشورها سابقه تمدن داشته باشند ولی در حال حاضر متمدن نباشند.
در این جا لازم است تمدن را تعیریف کنیم. کمتر به طور ساده ومشخص تمدن تعریف شده است. بنده به نوبه خود وبه فراخور درک وفهم خویش تعریفی از تمدن ارائه میکنم، امیدوارم اساتید ما را راهنمایی کنند.
تمدن همان فرهنگ است با این تفاوت که باید عناصر پنجگانه ای که در آن به کار رفته است هم زمان وهماهنگ مربوط به یک ملت باشند. یعنی اینکه، ملتی یا کشوری متمدن است، که ارزشها، باورها، الگوها یا قهرمانان، هنر وتکنولوژی خود بنیاد یا مستقل داشته باشد. مثلا کشور مصر امروز دارای ارزشهای دینی خودش است باور های خودش را دارد اگرقهرمانانش مال خودش نباشد وتکنولوژیش که غربی است دارای تمدن نیست هر چند که دارای تاریخ تمدن است.
 
پس تمدن خود فرزند فرهنگ است واز جنس آن است ولی دارای انسجام درونی و هماهنگی وتحرک بیشتر نسبت به فرهنگ و دوام آن نیز طبیعتا با توجه به عناصر تشکیل دهنده ورابطه عمیق وپیوندشان بیشتر است. لذا تمدنها هستند که سرنوشت جهان را می سازند. در واقع تمدنها سنگ بنا و عنصر اصلی تاریخ هستند. تاریخ بدون تمدن چیزی بیش از گذشت ایام نیست.در واقعتاریخ گورستان تمدنهاست".
 
تاریخ در یک تعریف ساده: هر گاه تمدنی در معرض گذر زمان قرار گیرد تاریخ در آن جا شکل گرفته است .
بنا بر این تعاریف در خیلی از برهه های زمانی ممکن است از سپری شدن یا اتلاف  وقت سخن گفت ولی تاریخ ثبت نشده است. باید گذشت زمان را از تاریخ جدا کنیم. لذا تاریخ آن چیزی است که نه تنها در گذر زمان بلکه در طول جغرافیا نیز گسترده است چرا که فرهنگ به عنوان مادر تاریخ در عرصه جغرافیا فرزندش تمدن را متولد وپرورش میدهد. بنابر این تاریخ در واقع همان تمدن است که در مقابل نا ملایمات تاب آورده وبه بلوغ کامل رسیده است.حذف تاریخ ممکن ومیسر نیست  چرا که با حذف تاریخ انسان وفرهنگ و تمدن باید حذف شوند. واضح است که هیچ کدام از اینها قابل حذف نیستند.
 
آنچه بعضی از دانشمندان غربی را به اشتباه به این منزل از اندیشه رهنمون شده این است که آنها تاریخ را مادر حوادث  میدانند و نقش انسان را در ساخت آن نادیده میگیرند. من از هگل فیلسوف بزرگ آلمانی نقل به مضمون میکنم که گفته است "انسان فرزند زمان خویش است." یعنی این تاریخ است که انسان را می سازد. بنا بر آنچه عرض شد. انسان معمار تاریخ است نه مهمان و نه ساخته وپرداخته تاریخ تاریخ چیزی جز ثبت وقایع فرهنگی وتمدن بشری نیست.
 
 بر خلاف نظر آقای فوکویاما بشر تازه به فرمول ساخت تاریخ دست یافته ومبادرت به پیش بینی، تجسم وساخت تاریخ میکند. البته این درک از تاریخ نه مربوط به زمان حال بلکه به نوعی در زمان های کهن نیز بعضی از دانشمندان به درک روابط تاریخ و فرهنگ دست یافته اند. این خود موید این مطلب است که انسان سازنده تاریخ وتمدن است. از جمله این بزرگان باید از افلاطون نام برد که عنوان داشت هنرمندان-نقاشان و شعرا را به مدینه فاضله راه نمی دهم. چون که اینها در واقع فرهنگ ساز وبه تبع آن تاریخ ساز هستند و هنر از عناصر اصلی فرهنگ است. لذا میخواهم این نتیجه را بگیرم که افلاطون به قدرت تحول آفرینی هنر  ایمان داشت. لذا حضور آنان را بر نمی تابید. اگر بنده بخواهم شاهد دیگری بر این مدعا بیاورم که فرهنگ وعناصر فرهنگی هستند که ما را از دهلیزهای سرد تاریک گذر زمان به شهر با شکوه تاریخ میرسانند. به نقل از آقای گی روشه استاد و نویسنده بزرگ کتاب تغییرات اجتماعی اشاره می کنم که ایشان نیز عنصر فرهنگی دیگری را برما مکشوف میکنند که در ساخت تاریخ وفرهنگ موثر است. چنانکه در این کتاب در فرازی اورده است که"در کشورهای تحت مستعمره به چیز عجیبی بر خوردیم. علی رغم اینکه  همه چیز شان را از دست داده بودند به دنبال دین های عجیب وغریبی بودند.
من نمیدانم چرا؟ جواب سوال آقای گی روشه در همان صحبت های مقدمه ماست.

چونکه این ملتها برای عبور از تونل تاریک زمان نیاز به فرهنگ وتمدن وتاریخ داشتند ودر جایی که همه چیز از دست رفته وبه یغما برده شده است. حتی این ملتها گذشته ای هم ندارند همانند پاندولی بی هدف و سرگردانند. بهترین وکم هزینه ترین گزینه برای باز یافت خود شان و هویتشان حرکت به سمت ارزشهایی است که خود خالق آن باشند و آن رادین بنامند یا هر اسم دیگری.
حال با این مقدمه به این جا رسیدیم که تاریخ نه تنها به پایان نرسیده بلکه شروع شده است. البته تاریخ امروز از شدت روشنی و شفافیت مانند شیشه عینکی که انسان به آن عادت کرده باشد. در هم همه فرهنگها کم رنگ است. ولی این  شفافیت که شاید بشود به قول  بودریارد آن را حال مطلق نام نهاد در واقع"اشاره ای به توقف زمان است" نه توقف تاریخ. درست است که انسان در حجم کم زمان تمدن بیشتری تولید میکند، ولی این دال بر توقف ساخت تاریخ که همان تمدن عجین شده ومقیم زمان است؛ نمیباشد بلکه تاریخ در گذر از سیاهی وتاریکی زمان تلالو بیشتری می یابد.
انسان چگونه تاریخ را میسازد؟
یک سوال این است که انسان چگونه تاریخ را میسازد و اگر ما جواب این سوال رابدهیم. نتیجه میگیریم تا انسان زنده است، تاریخ نیز زنده وپویاست. همچنین جواب قانع کننده ای به منتقدان ان داده ایم.
در جواب باید عرض کنم ،ارزشهای انسانی را چه کسی خلق میکند؟ چه کسی عمل میکند؟ چه کسی میشناسد؟ بجز انسان وجامعه انسانی؟
قهرمانان چه کسانی هستند واز کجا  آمده اند؟ مگر غیر از این است که از جامعه انسانی هستند؟
هنر از کجا آمده؟ هنرمندان: چه کسانی واز کجا هستند؟ مگر غیر ازاین است که انسان هستند؟
باور ها از کجا سر چشمه میگیرد؟ در جهان ما انسان ها.
 
پس نتیجه میگیریم این عناصر چهارگانه وتکنولوژی همه ساخته تفکر واندیشه انسان و یا مانند ارزشها تنها توسط انسان قابل اجرا وتشخیص هستند. جامعه با دست یابی وساخت وعمل به این عناصر فرهنگ را می آفریند.
وجوامع پیشرو تمدن ها را می سازند و تاریخ محصول نهایی فرهنگ است. اما خود تاریخ نیز در واقع دو بخش یا دونوع
است.که بنده برای فهم بهتر شرایط امروز جهان از این دو تاریخ صحبت میکنم وامیدوارم در فهم مطالب به ما کمک کند
.1-تاریخ ناب یا تاریخ کلاسیک2-تاریخ مطلق
تاریخ ناب یا کلاسیک همان تاریخی است، که در کشورهای باتمدن قدیمی وجود دارد و در واقع شناسنامه وتاریخ تمدن هاست. در تاریخ ناب تمدن وفرهنگ و انسان فرهنگی در ایستگاه های مشخصی از زمان وگذشته از قطار زمان پیاده شده اند و تمدن ها وفرهنگ وانسان آن دوران را ما در دسته بندی های مشخصی از اقوام وملتها می یابیم. در تاریخ کلاسیک یا تاریخ ناب انسان وفرهنگ وتمدن که عناصر اصلی تاریخ هستند. به اندازه کافی فرصت وزمان سپری کرده واز بلوغ کامل برخوردار بوده اند. یعنی حوادث در بستر زمان ودر گستره مکان اتفاق افتاده و انسان در فراق بال به ابراز عقیده ودرک هنر زمان خویش پرداخته وقهرمانان و اسطوره هارا پدید آورده و در واقع به اندازه ظرفیت های ذهنی وانیشه ای خود از موهبت طبیعت وستایش پروردگار بهره مند بوده است. اگر بخواهیم دقیق تر به موضوع نگاه کنیم تاریخ ناب در واقع بخش اعظم هویت وکیستی بشر است. آن چیزی که دکارت گفت می اندیشم پس هستم.
 
آری انسان در عصر تاریخ ناب هویت خود را از تاریخ میگردد ودر واقع به جای تفکر می اندیشد. در اینجا منظور بنده از هویت کیستی است نه چیستی. به این معنی که از کجا امده ام، چه کسی بوده ام؟ چرا که تاریخ به دلیل نیروهای متضادش به انسان هویت می دهد. نه به واسطه گذشت زمان "که انسان همیشه در چالش با گذشت زمان بوده" و از پیری وفرتوتی بیزار بوده است. اگر بخواهیم علت دلبستگی انسان به تاریخ وگذشته را درک کنیم باید به خود انسان به عنوان مجموعه ای از نیروهای متضاد نگاه کنیم. در درون انسان دو نیروی عظیم همیشه در جنگ وجدل هستند یکی نیروی بودن ویکی نیروی ماندن است. زمانیکه انسان در این نیروها تعادل ایجاد میکند به شدن میرسد؛
 
کمی این موضوع را باز میکنم نیروی بودن که از نظر روانشناسی باید انرا سائق بودن بنامیم همان نیروی عشق وپیوستگی است. این نیرو در بدو تولد وجود دارد .بعد از مدتی کودک متوجه وجود افراد واشیایی میشود که پیوستگی او ومادر به عنوان اصلی ترین موضوع در عشق وپیوستگی او به دنیا واطراف میشوند .از این جاست که انیزه یا نیروی هدایتگر دیگری در وجود او شکل میگیرد بدون اینکه  بداند تنفر یا آنچه بنده آنرا نیروی ماندن مینامم در وجودش شعله ور میشود. انسان در تمام عمر در آبی است که بر این آتش درگیری وتضاد درونی خود بریزد. به این دلیل همیشه به دنبال کشف مفهوم این درگیری بی پایان است. خودش هم نمیداند چرا در درونش غوغایی بر پاست.
 
لذا در جستجوی همیشگی برای رسیدن به آرامش است. تنهامرحمی که برای این زخم کهنه کارساز است، فرافکنی است. لذا انسان در طول تاریخ وحتی ماقبل تاریخ طبق آنجه از دل سنگ نوشته ها در امده است در حال فرافکنی تضادهای درونی خود بر طبیعت، اسطوره ها، قهرمانان و حتی خدایان بوده که در اسطوره ها وحتی بتها متجلی است. به این معنی که در این داستانها وافسانه ها نه بدنبال خودش بوده وکشف واقعیت های زندگی، نه بدنبال قدرت وسیطره بر دیگران بلکه به دنبال هویت خویش می گشته است. داستانها به او در درک این تضاد درونی کمک میکرده است. در واقع انسان با ادبیات و از پس آن با خلق اسطوره ها به هویت فردی وجمعی می رسیده است. هنریک از روانشناسان غربی نکته جالبی در مورد داستان وتاثیر آن  ابراز داشته است که البته پس از تحقیقات به آن رسیده است. اینکه میگوید داستانها با قهرمانانشان به انسان  اعتماد بنفس میدهند .(کتاب هوش هیجانی )هنریک
ادامه دارد...





مردم سالاری کرمانشاه    تاریخ ارسال مطلب:1393/04/09   کد مطلب: 969


نظرات کاربران
 نام نویسنده  
 متن ارسالی  
       
        اخبار استانی
🔴کامل ترین لیست کاندیداهای احتمالی شورای اسلامی شهر کرمانشاه

این لیست به روز رسانی و تکمیل می شود...

1395/12/26
.............................................................
پیکر اسفندیار غلامی کشتی گیر اسبق کشورمان تشییع شد

پیکر مرحوم اسفندیار غلامی قهرمان اسبق کشتی ایران روز شنبه در میان حزن و اندوه مردم اسلام آبادغر...

1395/08/29
.............................................................
نظام و مردم اولین گروه هایی هستند که از تخریب دولت آسیب می بینند

امیر صالحی رییس شورای هماهنگی جبهه اصلاحات استان کرمانشاه نیز تخریب کنندگان دولت را از ادامه ای...

1395/08/06
.............................................................
بیانیه شورای هماهنگی جبهه اصلاحات کرمانشاه در خصوص انهدام تیم تروریستی داعش

شورای هماهنگی جبهه اصلاحات کرمانشاه در خصوص به هلاکت رسیدن اعضای گروهک تروریستی داعش در کرمانشا...

1395/05/27
.............................................................
استاندار کرمانشاه: تمام تلاش خود را برای توسعه اورامانات به کار خواهم گرفت

استاندار کرمانشاه روز شنبه در دیدار با ملا عبدالله غفوری امام جمعه روانسر تاکید کرد: تمام تلاش...

1395/05/23
.............................................................
پیام استاندار کرمانشاه به مناسبت کسب مدال طلای کیانوش رستمی در المپیک ریو

پیام استاندار کرمانشاه به مناسبت کسب مدال طلای کیانوش رستمی در المپیک ریو ۲۰۱۶...

1395/05/23
.............................................................
توضیحات سخنگوی شورای هماهنگی جبهه اصلاحات کرمانشاه درخصوص بیانیه اخیر این شورا

سخنگوی شورای هماهنگی جبهه اصلاحات کرمانشاه در خصوص بیانیه اخیر این شورا که در فضای مجازی و رسان...

1395/05/23
.............................................................
اعلام حمايت دبير حزب مردم سالاري استان كرمانشاه از استاندار

به گزارش مردم سالاري كرمانشاه امير صالحي دبير حزب مردم سالاري استان با اشاره به لزوم وحدت رويه ...

1395/05/18
.............................................................
ترکیب جدید هییت رییسه شورای هماهنگی جبهه اصلاحات استان کرمانشاه تعیین شد.

در این جلسه علاوه بر تعیین هییت رییسه جدید مباحث متعددی مطرح شد که گزارش آن را در ادامه می خوان...

1395/05/17
.............................................................
روز خبرنگار گرامي باد.

......

1395/05/16
.............................................................
 
 
       گفتگو
كواكبيان: ترامپ قدرت برهم زدن برجام را ندارد

عضو هیات رییسه فراکسیون امید در مجلس شورای اسلامی گفت: کشورهایی که به ستادهای انتخاباتی خانم کل...


1395/08/25
...........................................................
احزاب؛ ابزار تقویت مردمسالاری و ارتقای بینش و مشارکت سیاسی

احزاب سیاسی در ایران به رغم بهره مندی از پیشینه و پشتوانه قانون اساسی، هرگز نتوانسته اند به کار...


1395/05/16
...........................................................
«وسواس سقراطی دارم»

گفتگو با دکترسمیعی - استاد 81 ساله ارتباطات...


1395/02/04
...........................................................
باقرآبادی:من هنوز هم خودم را یک روزنامه نگار میدانم.

سخت است با روزنامه نگاری که سالها مصاحبه کننده ای حرفه ای بوده، روبرو شوی و به قولی«خیاط را در ...


1394/06/23
...........................................................
من آدم تازه به دوران رسیده ای نیستم!

گفتگوی هفته نامه غرب با حاج غلامرضا امیری...


1394/03/13
...........................................................
با عکاسان حرفه ای جهان فاصله ای نداریم

گفت و گوی محمدحسین شیریان با بهمن زارعی عکاس اعزامی ایرنا به مذاکرات لوزان سوییس را منتشر کرده ...


1394/01/30
...........................................................
خبری از تهدید و تکفیر و هاله نور نیست!

ابراهیم فتاحی: هیچ مصلحتی بالاتر از قانون‌مندی و قانون‌مداری و اجرای قانون نیست....


1393/07/13
...........................................................
 

مردم سالاری کرمانشاه